Polish English French German Greek Norwegian Spanish Ukrainian

pilotppg.pl

Naszą pasją są przestworza...

Paralotniarstwo na lubelszczyźnie
Paramotors pilot's
Powietrzne wrażenia..
Lubelszczyzna z lotu ptaka
Meandry Wieprza
Dogonić zachód słońca
×

Uwaga

Please enter your DISQUS subdomain in order to use the 'DISQUS Comments for Joomla!' plugin. If you don't have a DISQUS account, register for one here

Loty balonowe w czasach króla Stanisława Poniatowskiego

Wielu znawców polskiej sztuki latania twierdzi, że pradziadkiem żeglugi powietrznej jest Balon. Niestety, większość śmiałków którzy w minionych wiekach poszybowali w powietrze, to obcokrajowcy. W czasach ostatniego króla Rzeczpospolitej Obojga Narodów – Stanisława Augusta Poniatowskiego ( 1764-1795), mecenasa nauki, orędownika nowinek i wynalazków, miało miejsce kilka udanych lotów Balonowych. Środowisko naukowe skupione wokół „Króla Stasia” nie pozostawało w tyle za zachodem.

Jednym z najbardziej znanych osób które zapisały się wzniośle w historii latania Balonów ( bez załogi) był nadworny chemik królewski Stanisław Samuel Okraszewski ( ok.1744-1824). Wzorując się na Balonach francuskich, budował je z pęcherzy zwierzęcych i napełniał Medal_wybity_z_okazji_pierwszzego_lotu_Balonem_1788wodorem. Pierwszy publiczny próbny lot miał miejsce dnia 12 lutego 1784 r. z tarasu Zamku Królewskiego w Warszawie. Druga próba nastąpiła 6 marca na piaskach w pobliżu Wisły. Loty Balonowe Okraszewskiego zyskały wielki rozgłos i zostały uwiecznione w ówczesnej „Gazecie Warszawskiej”. Eksperyment z drugim Balonem był imponujący, gdyż oddalił się od miejsca startu na około 3 mile. Odnaleziony został 4 dni później przez wieśniaka Wojciecha Lasotę mieszkańca wsi Grodzisko, która należała wówczas do starostwa warszawskiego.

Sławnym śmiałkiem powietrznym w tym okresie był jeden z pionierów francuskiego lotnictwa Jean Pierre Francois Blanchard Jean_Pierre_Blanchard(1753-1809 Ioannes Petrus Blanchard). Prawdopodobnie przybył do Warszawy w marcu 1789 r. mając na swym koncie już 33 udane loty Balonowe. W ówczesnej „Gazecie Warszawskiej” (nr z 29 kwietnia 1789 r.) można przeczytać o zapowiedzianym pierwszym jego locie na dzień 9 maja. Jednak jakieś przeszkody sprawiły, (może warunki atmosferyczne) że lot odbył się dzień później. Tego dnia Warszawa przeżywała wielkie emocje. Z samego rana wystrzały armatnie obwieszczały o niezwykłym widowisku. O godzinie 1-szej minut 15 w ogrodzie który później Foksalem nazwano, w obecności króla Stanisława Augusta i zgromadzonego tłumu, wystartował Blanchard ze swoją towarzyszką w koszu połączonym z Balonem.

Był to pierwszy lot załogowy w Polsce i 34. w jego karierze. Balon ów miał 15 m średnicy i napełniony był wodorem. Unoszący się wolno w powietrzu widziany był prawie z każdego miejsca w stolicy. Po 45 minutach żeglarze powietrzni wylądowali bez najmniejszej szkody w Białołęce nad Wisłą. Po tym owacyjnym locie podejmowano bohatera oraz jego damę w teatrze. Nie zabrakło balonika z którego sypały się wierszyki, oraz przemówienia na pochwałę „tychże żeglarzów powietrznych napisane po francusku”. W kilka dni później ukazał się pamiątkowy medal wybity na tą okoliczność, z datą 1788 . Forma do tłoczenia przygotowana była o wiele wcześniej, a sławny Francuz przyjazd do Polski opóźnił o kilkanaście miesięcy (źródło „Gazeta Warszawska”).

Rok Medal_wybity_na_czesc_pierwszego_lotu_zalogowego1_1788 później dnia 14 maja 1790 doczekała się stolica nowej sensacji. Odbył się 36 start Balonu Blancharda (drugi w Warszawie). Zanim to nastąpiło konstruktor wystawił go na widok publiczny w ogrodzie Foksal. Na ulicach przylegających do miejsca startu zebrały się niezliczone tłumy już przed wschodem słońca. Kosz uczepiony do „czarodziejskiego przyrządu” uniósł w powietrze oprócz aeronauty, uczonego ekscentryka Jana Nepomucena Potockiego, jego wiernego służącego, oraz białego pudla. Lot zakończył się pomyślnie, a Potocki przeszedł do historii jako pierwszy Polak który na chwilę opuścił ziemię.

Loty sławnego wówczas Jeana Blancharda kończą w Polsce piękny okres Balonowy w XVIII wieku. W kilka lat później król abdykował ( 25 XI 1795 r. ) a Polska zginęła z mapy Europy. Niektóre publikacje podają, że Jan Nepomucen Potocki (autor „Rękopisu znalezionego w Saragossie”), finansował w znacznej części drugi lot Balonowy (załogowy) w stolicy. Należałoby jeszcze wspomnieć że Jean Pierre Blanchard latał również balonem wypełnionym ogrzanym powietrzem, i prawdopodobnie podczas takiego lotu zginął śmiercią lotnika, w wyniku odniesionych ran po wypadnięciu z Balonu 7 marca 1809 roku. Natomiast pierwszy polski lotnik - Jan Potocki zginął także tragicznie 23 grudnia 1815 roku popełniając samobójstwo w swoim majątku Uładówka - miejscowości położonej w guberni podolskiej.

(m.k-ś)

Literatura;

„Gazeta Warszawska” z 29 kwietnia 1789 r.

A. Kroh, Jan Potocki. Daleka podróż, Warszawa 2007. ( przekład z franc.)

M. Romeyko, Ku czci poległych lotników, Warszawa 1933.

„Skrzydlata Polska” nr 16, z 15 kwietnia 1984. (J.R. Konieczny).